shuaib chaliyam

"You talkin' to me? You talkin' to me? You talkin' to me? Well, who the hell else are you talkin' to? You talkin' to me? Well, I'm the only one here. Who the f–k do you think you're talkin' to?"

Tag Archives: african cinema

66.Xala (1975) dir:Ousmane Sembene genre:Comedy

അഴിമതിയും ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള സിനിമകൾ പുറം ലോകത്തു വളരെ കുറച്ചു ശ്രദ്ധ മാത്രമേ കിട്ടാറുള്ളൂ.ഇന്ന് നമ്മുടെ ഇടയിൽ ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ സിനിമകൾക്കു വരെ ഇടം കിട്ടുമ്പോഴും ആഫ്രിക്കൻ സിനിമകൾ തഴയപ്പെടാറാണ് ഉള്ളത്,പ്രത്യേകിച്ച് നമ്മുടെ സൗന്ദര്യ ബോധത്തിൽ കറുപ്പ് എന്നത് സൗന്ദര്യമില്ലായ്മയുടെയും പരിഹാസങ്ങൾക്കും മാത്രമുള്ള ഒന്നായി മാറുമ്പോൾ.ഈ ആഫ്രിക്കൻ സിനിമയുടെ ശൈലി നിർണയിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കു വഹിച്ച നോവലിസ്റ്റ്ഉം കൂടി ആയ Ousmane Sembene യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉള്ള ഒരു കൂട്ടം സംവിധായകരിലൂടെ ആണ്.അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്ത Xala സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര സെനഗൽ ലെ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക കൊള്ളരുതായ്മകളെ ആക്ഷേപഹാസ്യത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ അവതരിപ്പിക്കുകയാണ്.
സിനിമ തുടങ്ങുന്നത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ആഘോഷത്തിൽ നിന്നാണ്,അവിടെയുള്ള പരമ്പരാഗതമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ ചേംബർ ഓഫ് കോമേഴ്സ് ലേക്ക് കയറുകയും അവിടെയുള്ള വെള്ളക്കാരന്റെ അല്ലെങ്കിൽ ഫ്രഞ്ച് പ്രതിനിധികളെയും അവരുടെ അവശേഷിപ്പുകളായ പ്രതിമകളെയും പുറം തള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.പിന്നീട് ഇതേ ആളുകൾ പാശ്ചാത്യ ശൈലിയിൽ കോട്ടും സ്യൂട്ടും ഇട്ടു വന്നു മുൻപ് ഫ്രഞ്ച് പ്രതിമ വെച്ചിട്ടത് അവരിൽ തന്നെ ഉള്ള പ്രസിഡന്റ് ന്റെ കോട്ടും സ്യൂട്ടും ഇട്ട ഫോട്ടോ വെക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.african socialism പോലുള്ള മുദ്രാവാക്യം ഉയർത്തിയ ഇവരുടെ ഇടയിലേക്ക് മുൻപ് പുറത്താക്കിയ ഫ്രഞ്ച് പ്രതിനിധി ചേംബർ ഓഫ് കോമേഴ്സ് ലേക്ക് കയറി വന്നു ഓരോരുത്തർക്കും suit-case വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു,ക്യാഷ് നിറഞ്ഞ suit-case സ്വീകരിക്കുന്ന അവർ തങ്ങൾക്കു ഇത് തന്ന ആ ഫ്രഞ്ച് പ്രതിനിധിക്കു നില്ക്കാൻ അവിടെ അവസരം കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.ഇതേ രംഗത്തിൽ തന്നെ el hadji എന്ന മുഖ്യ കഥാപാത്രത്തിന്റെ മൂന്നാമത്തെ കല്യാണത്തെ അവിടെ പ്രസിഡന്റ് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.വളരെ വിലപിടിപ്പു ഏറിയതും കാർ അടക്കമുള്ള സമ്മാനങ്ങൾ കൊടുത്തു നടത്തുന്ന ഈ കല്യാണത്തിനു തുറന്ന എതിർപ്പ് ഒന്നും പ്രകടിപ്പിക്കാത്ത adja awa യും,ഈ വിവാഹം ഒന്നാം ഭാര്യക്കു തന്നോടുള്ള അസൂയ കൊണ്ട് El hadji യെ കൊണ്ട് കഴിപ്പിക്കുന്ന വിവാഹമാണ് എന്ന് ധരിച്ചിരിക്കുന്ന oumi എന്ന രണ്ടാം ഭാര്യയെയും നമ്മുടെ മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.പക്ഷെ ഇതിനെ തുറന്നു എതിർക്കുന്ന Rama എന്ന ആദ്യ ഭാര്യയിലെ പെൺകുട്ടിയെയും അവളെ അടിച്ചമർത്തുന്ന El hadji യെയും നാം കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.ആഡംബരം നിറഞ്ഞതും വർണശബളമായതും ആയ വിവാഹം കഴിഞ്ഞു രാത്രിയിൽ El hadji താൻ ഷണ്ഡനായി പോയ വിവരം അറിയുകയും ചെയ്യുന്നു.അത് xala(ശാപം) കാരണമാണെന്ന് വിചാരിക്കുന്ന El hadji യുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ ആണ് സിനിമ തുടർന്ന് പോകുന്നത്.
തന്റെ പൗരുഷത്തിനു ഏറ്റ കനത്ത തിരിച്ചടിയിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ വേണ്ടി പ്രയത്നിക്കുന്ന El hadji യുടെ അവസ്ഥ ഹാസ്യം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.ഇതേ സമയം തന്റെ business അടക്കം കോട്ടം തട്ടുന്ന El hadji യെ കാണിക്കുന്ന സിനിമ സെനഗൽ അല്ലെങ്കിൽ ആഫ്രിക്കയെ അതിന്റെ ചീഞ്ഞളിഞ്ഞ യാഥാർഥ്യത്തിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കുകയാണ് ഇവിടെ.തന്റെ Xala മാറി കിട്ടാൻ പല മന്ത്രവാദികളുടെ അടുത്ത് പോകുന്ന El hadji അതിനു വേണ്ടി കാശും ചിലവാക്കുന്നു.ഇതിൽ ഒരു മന്ത്രവാദിയെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്ത് ആയ പ്രസിഡന്റ് കൂടി ആണ്.ഡൌൺ to ഹിൽ character arc ആണ് ഇവിടെ El hadjiയുടേത് സിനിമ തുടങ്ങുമ്പോൾ സ്വതന്ത്രാനന്തര സെനഗൽ ലെ ഭരണത്തിലേക്കു എത്തിപ്പെടുന്ന ബൂർഷ്വയുടെ രൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന El hadji ഫ്രഞ്ച് സംസ്കാരത്തെ അന്ധമായി പിന്തുടരുകയും പക്ഷെ തന്റെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി മാത്രം തന്റെ സംസ്കാരത്തിലേക്കു ഊളിയിടുന്ന ഇരട്ടതാപ്പും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരാളാണ്.ഇന്ത്യയടക്കമുള്ള വികസ്വര മൂന്നാം ലോക രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ കണ്ടു വരുന്ന ഇങ്ങനെ ഉള്ള ഇരട്ടത്താപ്പ് കാണിക്കുന്ന റൂളിംഗ് ക്ലാസ് നെ തന്നെ ആണ് ഇവിടെ El hadji യിലൂടെ സംവിധായകൻ പ്രശ്നവത്കരിക്കുന്നത്.
ഈ സിനിമയിലെ സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങൾ റിയാലിറ്റി യിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് തന്നെ സിനിമയെ symbolic ആയിട്ടുള്ള മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.ആദ്യ ഭാര്യ awa തന്റെ സംസ്കാരത്തിലും മതത്തിലും ഊന്നി ഭർത്താവിന്റെ വിവാഹത്തെ പോലും എതിർക്കാതെ നോക്കി നിൽക്കുന്ന ഒരാളെ ആണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.awa patriarchal ഇസ്ലാമിക് സൊസൈറ്റിയിലെ സ്ത്രീകളുടെ ഉത്തമ പ്രതീകമാണ്,എന്തിനാണ് മൂന്നാം വിവാഹത്തിന് പോകുന്നത് എന്ന് മകൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ അതെ സൊസൈറ്റിക്കു വഴങ്ങി കൊണ്ട് ഉത്തരം പറയുന്ന awa യെ നമ്മൾ കാണുന്നുണ്ട്.ഇതേ സമയം awa തന്റെ ഒന്നാം ഭാര്യ എന്ന ഇസ്ലാമിക കല്യാണത്തിന്റെ കീഴ്വഴക്കങ്ങളിലൂടെ കിട്ടിയ അധികാരത്തെ El hadji യുടെ രണ്ടാം ഭാര്യയുടെ മേൽ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.തന്റെ ഭർത്താവിനോട് പണമൊന്നും അധികം വാങ്ങാതെ അയാളെ ചോദ്യം ചെയ്യാതെ കഴിയുന്ന awa രണ്ടാം ഭാര്യയായ oumi യിൽ അടക്കം മൂന്നാം വിവാഹം ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രത്യാഘാതം ഉള്കൊള്ളുന്നുമുണ്ട്.
രണ്ടാം ഭാര്യയായ oumi awa യുടെ നേര് വിപരീതമാണ് എന്ന് തന്നെ പറയാം.വളരെ മോഡേൺ ആയി വസ്ത്രം ധരിക്കുന്ന oumi ഭർത്താവിൽ നിന്ന് പണം വാങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.oumi തന്റെ യുവത്വത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും അതീവ ശ്രദ്ധ പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരാൾ ആണ്.ലൈംഗികപരമായ തന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ പോലും വളരെ കർക്കശമായ രീതിയിൽ തന്നെ ചോദിച്ചു വാങ്ങുന്ന oumi ഒരു രംഗത്തിൽ ഷണ്ഡനായ El hadji യോട് “It’s my turn. I want you at the house tonight. You know I am always ready.” ഇങ്ങനെ പറയുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.നിർബന്ധപൂർവം El hadji യിൽ നിന്ന് പണം വാങ്ങുന്ന oumi തന്റെ സ്റ്റാറ്റസ് നിലനിർത്തുന്നുമുണ്ട്.El hadji ക്കു ലൈംഗികപരമായും സാമ്പതികപരമായും ഉള്ള തന്റെ ആവശ്യങ്ങളെ നിറവേറ്റാൻ സാധിക്കില്ല എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ oumi തന്റെ വിലപിടിപ്പുള്ള എല്ല സാധനങ്ങളും ആയി നാട് വിടുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
El hadji യുടെ മൂന്നാം ഭാര്യയായ N’gone അയാളുടെ സ്റ്റാറ്റസ് ന്റെ സിംബൽ ആയിട്ടാണ് സിനിമയിൽ ഉയർന്നു വരുന്നത്.ഭാര്യമാരുടെ എണ്ണവും അവരുടെ കന്യകത്വവും എല്ലാം patriarchal സൊസൈറ്റി യിൽ തലയെടുപ്പ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാഹചര്യത്തെ ഇവിടെ വരച്ചു കാട്ടുന്നത്.തന്റെ സഹപ്രവർത്തകർക്കിടയിൽ ഉള്ള ചർച്ചയിൽ “My first wife was a virgin and so was my second.”എന്ന് പറയുന്ന El hadji യിലൂടെ കാണിക്കുന്നത്.N’gone ഒരു ലൈംഗിക ഉപകരണം ആയിട്ട് ഉള്ള ഒരു കഥാപാത്ര വികസനം മാത്രമേ സംവിധായകൻ നല്കുന്നുള്ളൂ.അതിന്റെയൊപ്പം തന്നെ നീണ്ട ഘോഷയാത്ര പോലെ വന്ന സമ്മാന കാറും ഒക്കെ ആണ് N’gone El hadji ലൈംഗിക സാമ്പത്തിക നിലവാരത്തിന്റെ ആകെ തുക ആക്കി മാറ്റുന്നത്.El hadji യുടെ ഷണ്ഡത്വം യഥാർത്ഥത്തിൽ തന്റെ സാമ്പത്തിക സാമൂഹിക മുരടിപ്പ് തന്നെ ആയിട്ട് വേണം വിലയിരുത്താൻ.
Rama എന്ന ആദ്യ ഭാര്യയിലെ പെൺകുട്ടി ഇതിൽ നിന്നെല്ലാം വളരെ വ്യത്യസ്തമായിട്ടുള്ള ഒരാളാണ്,ഒരേ സമയം തന്റെ ഉപ്പയായ El hadji യുടെ ബഹുഭാര്യത്വത്തെ എതിർക്കുകയും മരുവശത് തന്റെ പരമ്പരാഗതമായ രീതികൾ പലതിലും കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരാളാണ്.തന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വേണ്ടി പാശ്ചാത്യ ചിന്തയെ കടമെടുക്കുന്ന Rama,പമ്പരാഗതമായ ഒന്നിന്റെ നല്ല വശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ യാതൊരു വിധ ബുദ്ധിമുട്ടു കാണിക്കുന്നുമില്ല.പമ്പരാഗതമായ ഭാഷ wolof സംസാരിക്കുന്ന Rama,consumerism കാരണം കുത്തക കമ്പനി കളുടെ ഉത്പന്നങ്ങളോട് ഉണ്ടാകുന്ന ആകര്ഷകത്വം അത് നൽകുന്ന സ്റ്റാറ്റസ് നേയും Rama എതിർക്കുന്നുണ്ട്.
ഇതിൽ ഈ നാല് സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങളും ആഫ്രിക്കൻ ചരിത്രത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളെ ആണ് നിർവചിക്കുന്നത്.ആഫ്രിക്കയുടെ തനത് സംസ്കാരത്തിൽ നിൽക്കുന്ന awa യും പാശ്ചാത്യ സംസ്കാരത്തിന്റെ അന്ധമായ പിന്തുടരുന്ന oumi യും ആഫ്രിക്ക യുടെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സ്വതന്ത്രാനന്തര ആഫ്രിക്ക യിൽ ഉടലെടുത്ത ബൂർഷ്വ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ അമിതമായ ആർത്തിയുടെയും മുന്നിൽ വെറും ഉപകരണമായി മാറുന്ന ഒന്നിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒന്നാണ് N’gone.ഇതിൽ മൂന്നിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി സംവിധായകൻ Rama യെ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്.samori ture, cabral തുടങ്ങിയ ആഫ്രിക്കൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരസേനാനികളുടെ ഫോട്ടോ പതിച്ച റൂമിൽ ചാപ്ലിൻ ഉം ഉണ്ടെന്ന വസ്തുത ആണ് Rama യെ വ്യത്യസ്തനാക്കുന്നത്.El hadji യുടെ ബഹുഭാര്യത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന Rama അതെ രൂപത്തിൽ തന്നെ കുത്തക ബ്രാൻഡ് കളോട് ഉം ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയോടും El hadji ക്കു ഉള്ള അഭിനിവേശത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.Rama യിൽ ആണ് സംവിധായകൻ ആഫ്രിക്ക യുടെ ഭാവി എന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നുണ്ട് എന്ന് വേണം കരുതാൻ.El hadji യോട് അയാളുടെ ഗോഡൗൺ ൽ വെച്ച് സംസാരിക്കുന്ന Rama ക്കു പിന്നിൽ Rama യുടെ ഡ്രെസ്സിന്റെ കളർനു സമാനമായ അതിർത്തികൾ അടയാളപ്പെടുത്താത്ത ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തെ കൊണ്ട് വെച്ച സംവിധായകൻ ഒരേ സമയം pan african ചിന്തയെ ഉണർത്തുകയും തങ്ങളുടെ ഭാവി പുരോഗമനപരമായ രീതിയിൽ പാരമ്പര്യത്തെയും പാശ്ചാത്യ സംസ്കാരത്തെയും സമീപിച്ചാൽ മാത്രമേ ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യത്തിന്റെ പാവകളായി മാറിയ പുതിയ റൂളിംഗ് ക്ലാസ് ൽ നിന്ന് മോചനം ഉണ്ടാവുകയുള്ളൂ എന്ന് തന്നെ ആണ് പറയുന്നത്.
ഈ സിനിമയിൽ വളരെ സിനിമാറ്റിക് ആയ ഒരു രംഗമുണ്ട് El hadji യുടെ കല്യാണ ദിവസം ഒരു വാതിലിനു അപ്പുറത്തും ഇപ്പുറത്തും നിന്ന് സംസാരിക്കുന്ന ഡെപ്യൂട്ടി യും മിനിസ്റ്റർ ഉം

Deputy: Mr. Minister, after you.

Minister: No, Mr. Deputy, after you.

Deputy: No, Minister, you are the government representative.

Minister: But you represent the people.

Deputy: I will wait.

Minister and Deputy: Let us wait.

ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുകയും അതിനിടയിലൂടെ ഒരു വേലക്കാരൻ വെള്ളം കൊണ്ട് അതെ ഡോർ ലൂടെ കടന്നു പോവുകയും ചെയ്യുന്നു,ഈ രംഗത്തിൽ നിന്ന് കട്ട് ചെയ്തു പാചകം ചെയ്ത ഇറച്ചി മുറിക്കുന്നതിലേക്കും കട്ട് ചെയ്തു കേക്ക് പങ്കുവെക്കുന്ന കൂട്ടത്തിലേക്കും പോകുന്നു.സ്വതന്ത്രാനന്തര ആഫ്രിക്കയിൽ രൂപപ്പെട്ട റൂളിംഗ് ക്ലാസ് ആണ് ആഫ്രിക്കയെ മുറിച്ചെടുത്തത് എന്നും താഴെക്കിടയിൽ ഉള്ളവർ ഇതിൽ നിരപരാധിയാണ് എന്നും വ്യക്തമായ സിനിമാറ്റിക് ആയിട്ട് സംവിധായകൻ അവതരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട് ഈ രംഗങ്ങളിലൂടെ.
റിയലിസ്റ്റിക് ശൈലിയിൽ നിന്ന് കൊണ്ട് symbolic ആയിട്ടുള്ള വഴിയേ കൊത്തിയെടുത്ത സംവിധായകൻ Ousmane Sembène തന്റെ സിനിമയെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് വിവിധ ചിന്തകളുടെ വൈരുദ്ധ്യാത്മക സംഘര്ഷത്തിലൂടെ ആണ് .വർഗ സംഘർഷത്തെയും ആഫ്രിക്കൻ റൂളിംഗ് ക്ലാസ് നേയും അവയെ നിയന്ത്രിച്ച ഫ്രഞ്ച് ആധിപത്യത്തെയും വരച്ചു കാട്ടുന്നതിൽ ഈ ആക്ഷേപ ഹാസ്യ സിനിമ വിജയിക്കുന്നുണ്ട്.അഭിനയത്തിൽ കുറച്ചു പോരായ്മകൾ കടന്നു വരുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിനെ സംവിധാനത്തിലൂടെ ഒഴിവാക്കുന്നുണ്ട്.ആഫ്രിക്കയുടെ തനത് സംഗീതം ഉപയോഗിക്കുന്ന സിനിമയുടെ സംഗീതവും മികച്ചതാണ്.ആഫ്രിക്കൻ സിനിമയിലെ മികച്ച സിനിമകളിൽ ഒന്നായ ഇത് കാണേണ്ട ഒന്നാണ്.

Advertisements